Volkstheaters, Kaalheide

Door Wim Raucamp

Gepubliceerd op 3 april 1996

In deze serie besteedt VI aandacht aan de Volkstheaters. Als 32ste stadion komt Kaalheide, thuishaven van Roda JC, aan de orde. Het 45 jaar oude Kaalheide moet straks plaatsmaken voor een eigentijds complex waarvan de locatie nog niet vaststaat.

De stadions die na 1954 in Nederland verrezen, waren een initiatief van gemeenten. Als leidraad werd het concept van het Nederlands Olympisch Comité (NOC) gehanteerd. Volgens die richtlijnen dienden zo veel mogelijk takken van sport bij het nieuwe sportpark te worden betrokken. Ook de indeling van de tribunes volgde het NOC- advies van 1917: een overdekte zittribune aan de ene lange zijde, een onoverdekte zittribune aan de andere en onoverdekte staanplaatsen in de weidse bochten achter de doelen. Aldus ontstonden het Gemeentelijk Sportpark in Tilburg (1948), De Vliert in Den Bosch (1950), Diekman te Enschede (1956) en De Geusselt (1961) in Maastricht. Tot dit rijtje behoorde ook Kaalheide.

De voorbereidingen op de bouw van Kaalheide begonnen in 1946. Op die plek wat toen nog het gehucht Spekholzerheide was, bevond zich een stortplaats die ten dele werd omrankt door wat in de oostelijke mijnstreek ‘een stroomwatertje’ werd genoemd. Dat watertje was afkomstig uit een van de vele nabije waterbronnen. De technisch directeur van de gemeente Kerkrade (wiens naam niet in het gemeentearchief van Kerkrade werd aangetroffen) nam het initiatief voor de komst van een gemeentelijk sportpark, op de plaats waar zich op dat moment nog de strotplaats bevond. Niemand verzette zich tegen de bouw, omdat Kerkrade een echte voetbalgemeenschap was met ruim tien verenigingen die waren verspreid over alle wijken van Kerkrade.

Bij het opschonen van de stortplaats werd gebruik gemaakt van ex- leden van de Nationaal- Socialistische Beweging (NSB). De NSB’ers waren ondergebracht in het vlak bij de Duitse grens gesitueerde gevangenenkamp Eygelshoven. Het project werd bekostigd door de na de Tweede Wereldoorlog gevormde Dienst Uitvoerende Werken die in Den Bosch was gevestigd. Het opschonen van de oude stortplaats heette in die dagen ‘duw- project’.

De gedetineerden werden ’s ochtends naar Spekholzerheide gebracht en keerden in de avonduren terug naar de gevangenis. De NSB’ers groeven met de hand een ovaal uit, waarna zich op rails voortbewegende karretjes voor de afvoer van de rommel zorgden. Daardoor vorderde het karwei traag. In 1949 werd begonnen met de bouw van kleedlokalen en de inmiddels gesloopte zittribune. In 1950 werd het Gemeentelijk Sportpark geopend. De Nederlandse wielerploeg die in dat jaar onder leiding van Kees Pellenaars het landenklassement in de Tour de France had gewonnen met sterren als Wim van Est en Wout Wagtmans, gaf op de sintelbaan voor een volgepakt Kaalheide een demonstratie op de fiets.

Na het ontstaan van het betaald voetbal in 1954 fuseerden SV Bleijerheide en SV Kerkrade, onder de noemer Roda Sport. Vier dagen later gingen SV Juliana en Rapid ’54 op in Rapid JC. Die club werd dank zij spelers als Wiel Coerver, Jef Mommertz en Noud van Melis op 4 juli 1956 in Breda kampioen van Nederland. Op 27 juni 1962 vormden Rapid JC en Roda Sport uiteindelijk Roda JC, met Kaalheide als thuisbasis. Van Roda Sport werden de clubkleuren (geel- zwart) overgenomen. Geel was ooit het symbool van SV Kerkrade, zoals zwart dat was van SV Bleijerheide. Roda JC speelt sinds 1973 onafgebroken op Kaalheide op het hoogste niveau.

De naam Kaalheide refereert aan de kale berg die als stortplaats werd gebruikt en aan de naam van het gehucht waar het stadion werd gebouwd. Roda is een verbastering van Het Land van Rode, waarvan voor het eerst in 1047 gewag werd gemaakt. Kaalheide werd in de loop der jaren niet echt ingrijpend gerenoveerd. Belangrijk waren vooral de aanleg van de lichtinstallatie in 1975 en de restyling van de hoofdtribune in 1992.

Roda JC speelde acht Europa Cup- duels op Kaalheide. In 1956/’57 verloor Roda met 3-4 van Rode Ster, in 1976/’77 met 2-3 van Anderlecht, terwijl in 1988/’89 drie keer werd gewonnen: Vitória Guimarães (2-0), Metallist Charkov (1-0) en CFKA Sredets (2-1). In 1990/’91 verloor Roda met 2-3 van AS Monaco. Dit seizoen won Roda met 5-0 van Olimpija Lubljana en speelde gelijk tegen Benfica (2-2).

Uit: VI 14, 3 april 1996