Baba is back

Door Henny Haggeman

Gepubliceerd op 23 april 1996

Nu de zon weer schijnt, voel Tijani Babangida (22) de kracht in zijn lichaam stromen. Juist op tijd, want het onderdeurtje van Roda JC maakte twee lange seizoenen pas op de plaats. De Olympische Spelen van Atlanta lonken. Eindelijk kan hij zich internationaal presenteren. Tenzij Nigeria door de politiek wordt uitgesloten. Over politiek zegt Baba niet te praten, maar pas dan wordt hij fel.

De zon schijnt in zijn gezicht. Tijani Babangida knijpt de ogen samen en lacht. Nu wel, want vol afschuw kan hij verhalen over de afgelopen winter. ‘To heavy’, verzucht hij. ’s Morgens ontwaken met bloemen op de ruiten. Buiten ijzige kou of zelfs sneeuw, maandenlang. Dat is meer dan een warmbloedige Nigeriaan kan verdragen. ‘Na een training ging ik zo snel mogelijk naar huis,’zegt Baba met zachte stem. ‘Ik had niet de behoefte nog een neus buiten de deur te steken. Lui werd ik. Zelfs een beetje depressief. Nu de zon weer schijnt en de temperatuur stijgt, voel ik de kracht in mijn lichaam stromen. En plotseling verandert alles wat ik aanraak in goud. Ik ben in topvorm.’

De depressie moet hem herinnerd hebben aan zijn eerste maanden in Nederland die hij doorbracht op een Venlose hotelkamer. Zeventien lentes jong was Baba, toen hij Nigeria verliet voor een voetbal- avontuur bij VVV. Tegen de wil van zijn vader wiens woorden voortdurend door zijn hoofd spoken: ‘Laat die bal met rust en ga naar school!’ Maar Baba liet zich niet vermurwen en verliet het ouderlijk gezin met ruzie. De kans om profvoetballer te worden liet hij zich niet ontnemen. Maar de cultuurshock was enorm.

Babangida vertrok uit Lagos, de miljoenenstad van toeterende auto’s, ontelbare marktkraampjes en drukdoenerige kooplui. Naar Limburg, naar de bijna ondraaglijke rust. ‘Er was niemand om mee te praten’, beschrijft Baba de eenzaamheid van de eerste maanden. ‘Maar het ergste vond ik dat de straten altijd verlaten waren, dat valt me nu nog dagelijks op in Kerkrade. De Nederlander leeft niet buiten, maar in huis. Geen wonder in een land waar je elke dag wordt verrast door het weer. Maar waar iedereen op zichzelf woont, voel ik me snel alleen. Na de training ging ik naar mijn kamer en zocht het enige gezelschap dat ik had: de tv met remote.’

De sombere dagen in eenzaamheid heeft het onderdeurtje van 167 centimeter achter zich gelaten. Enerzijds omdat hij na twee jaar Venlo en bijna drie jaar Kerkrade zich de Nederlandse way of life eigen heeft gemaakt. Hij eet aardappels en leert rust in zijn omgeving te waarderen. En als de stilte hem te veel wordt, reist hij naar het bruisende Amsterdam om Finidi en Kanu op te zoeken. Maar hij prijst vooral de dat dat hij een Nederlands meisje trof en een hele nieuwe familie in de schoot geworpen kreeg. En wat is een Nigeriaan zonder familie? ‘Voor mij is een familie van levensbelang. Maar de Nederlandse familietradities verschillen volledig met wat ik gewend ben. Ouders en kinderen leven hier onafhankelijk van elkaar. De Nederlandse familie komt alleen samen met kerst en pasen, een Nigeriaanse familie lééft samen. In Lagos woon je met elkaar in een groot huis, of naast elkaar in dezelfde straat. Wij laten elkaar niet los, zorgen elke dat voor elkaar. Een gemeenschap op zichzelf.’

Nigeria is er het land niet naar om elkaar los te laten. De armoede is zichtbaar op elke hoek van de straat, families zijn op elkaar aangewezen. Een vader zorgt dat er brood op de plank is voor de kinderen, totdat vader oud is en de kinderen hem voeden. ‘In Nigeria moet je je eigen kansen creëren’, zegt Baba. Hij mag zich gelukkig prijzen. Zijn vader, hoofd van een gezin van tien kinderen, wat een opportunist die van niets iets kon maken. Een handelaar in goud die, inmiddels gestopt met werken, nog steeds het gezin onderhoudt. Al levert de voetballende zoon, ooit verfoeid maar nu gewaardeerd door vaderlief, ook zijn bijdrage. Babangida: ‘Een Nederlandse voetballer kan de dag plukken.maar ik heb mijn verantwoordelijkheden in Lagos waar een deel van mijn geld naar de familie gaat. Om wat terug te doen. Verder kan ik het geld niet over de balk gooien. Een Nigeriaan moet altijd aan morgen denken. Ook ik. Om te voorkomen dat mijn kinderen mij straks moeten voeden.’

Babangida maakte zich het voetbal eigen op de zanderige voetbalvlaktes van Lagos. Georganiseerd voetbal staat er op een laag pitje, wel heeft vrijwel elke straat in de hoofdstad zijn eigen elftal. Babangida: ‘De verschillende straten dagen elkaar uit voor een partij voetbal. Op een afgetrapt veld bij een school wordt gespeeld van ’s morgens vroeg tot zonsondergang. Veel strijd en rivaliteit. Nu en dan eindigt een duel in een knokpartij.’

Baba sloot zich als negenjarige aan bij het straatteam. Hij was zestien en een bloeiend talent toen hij ging voetballen voor Niger Tornado’s. Een uitnodiging voor de Olympische selectie volgde snel en hij vertrok ter voorbereiding op kwalificatiewedstrijden naar Nederland. In Maastricht speelde het jeugdige Nigeria tegen Fortuna Sittard en Baba betoverde Nol Hendriks. De geldschieter van Roda JC stalde de tiener bij VVV en alles wees op een glansrijke carrière. Luttele maanden voor het WK’94 sprak hij, inmiddels rechtsbuiten van Roda JC, zelfverzekerd: ‘Binnen een paar jaar speel ik in de Champions League.’

Twee seizoenen later weet Baba dat hij nauwelijks vooruitgang heeft geboekt. In Kerkrade heeft hij nog een tweejarig contract, maar blijft hij zo lang bij Roda JC? Over zijn ambities spreekt hij slechts ingehouden: ‘Natuurlijk wil ik graag naar een grote club,dat wil toch iedere voetballer?’ En: ‘Ik weet wel dat ik mogelijkheden heb…’, om vervolgens de lippen stijf op elkaar te houden. Vorig seizoen was voor hem rampzalig. Terwijl Kerkrade naar de sterren greep, zat Baba meer dan een half jaar in de lappenmand dooreen gecompliceerde dijbeenblessure.

Maar de grootste teleurstelling voor de kleine Nigeriaan is dat hem twee grote internationale toernooien door de neus zijn geboord. Aanvankelijk werd Baba tot zijn verbazing niet door bondscoach Clemens Westerhof geselecteerd voor de WK in Amerika.in het land klonken ontevreden geluiden over dit besluit. Daarop eiste de Nigeriaanse voetbalbond van Westerhof dat de rechtsbuiten van Roda toch werd opgenomen in de spelersgroep. Dat gebeurde en Nigeria vertrok met 23 spelers naar de Verenigde Staten. Maar Babangida speelde er geen minuut. Baba: ‘Westerhof negeerde me, ik kreeg zelfs geen invalbeurt.’

Tot overmaat van ramp speelde Nigeria, de titelverdediger, afgelopen winter ook niet voor de Afrika Cup. ‘Opnieuw ging een kans voorbij om mij internationaal te bewijzen’, zegt hij met droefheid in zijn stem. ‘Nu heb ik mijn zinnen gezet op de Olympische Spelen in Atlanta. Maar bad luck lijkt me te achtervolgen, want misschien wordt Nigeria geweerd van dat toernooi. Really jammer.’

Nigeria kwalificeerde zich voor Atlanta door twee keer met 1-0 te winnen van Zimbabwe. Vervolgens protesteerde de verliezer. De doelman van Nigeria, Baruwa, werd op het wedstrijdformulier opgevoerd als 22- jarige, maar hij zou in werkelijkheid vijf jaar ouder zijn. Een protest volgde naar de aloude Afrikaanse tradities, aldus de Nigeriaanse bondscaoch Jo Bonfrère: ‘Zo werd Zambia uitgeschakeld door Zimbabwe. Zambia liet een soortgelijk protest horen. Dat is de normale gang van zaken als je verliest.’ Niettemin, krijgt Zimbabwe gelijk, dan dreigt diskwalificatie voor Nigeria.
Afgelopen winter raakte het land bovendien in opspraak toen het militaire bewind besloot tot ophanging van een groep milieu- activisten. De wereld reageerde vol afgrijzen en begon een boycot tegen het Afrikaanse land. Generaal Abachi, de Nigeriaanse leider, verbood van de weeromstuit de Super Eagles uit te komen in het toernooi om de Afrika Cup. Met als resultaat dat Nigeria is uitgesloten van de komende twee edities van de Afrika Cup. Of Nigeria wereldwijd wordt geschorst, hangt af van de FIFA die daarover in mei beslist. Volgt de FIFA de Afrikaanse voetbalbond dan speelt Nigeria zeker niet op de Olympische Spelen. Zo lijkt politiek Babangida en de zijnen sportief te kortwieken.

‘Over politiek wil ik niet praten,’ zegt Babangida. Maar vervolgt dan onverwacht fel: ‘De wereld snapt onze cultuur niet. Abachi, onze president, wordt afgeschilderd als moordenaar, omdat hij een aantal activisten heeft laten ophangen. Maar hij is geen moordenaar en handelt slechts volgens de cultuur van ons land waar de volgende regel geldt: wie een mens vermoord, is zelf niet langer zeker van zijn leven en kan de dood verwachten. De activisten hadden bloed aan hun vingers- een dorpsleider werd omgebracht, ze wisten wat hen boven het hoofd hing. Natuurlijk kregen de activisten hun verdiende loon. Ik weet dat het politieke systeem in Nigeria wordt verfoeid. Over in de wereld zie je democratieën terwijl in Nigeria de militairen aan de macht zijn. Ik ken de zegens van de democratie, maar in Nigeria is het onmogelijk de macht aan het volk te geven. Een burgerregering zou razendsnel door een andere macht omver worden geworpen, misschien wel omdat het land uit allemaal verschillende stammen bestaat. Geen Nigeriaan is bang voor de legerleiding, als je maar doet wat de generaals zeggen.’

De woorden galmen na in de ruimte en even valt een stilte. ‘Ik hou van mijn land en ben trots voor Nigeria te spelen. Met het groene shirt om de schouders voel ik me een held. Nigeria heeft honderd miljoen inwoners ener kunnen er maar elf voetballen voor het Olympisch team. Ik hoor daarbij en voel me geweldig. Ik speel steeds beter en in Atlanta kan ik in supervorm zijn. Dat jonge Nigeria is het team van de toekomst. We hebben zo ontzettend veel goede spelers, ze noemen ons al het Dream Team. In Atlanta wacht ons een medaille, in Frankrijk bij het volgende WK zullen we de wereld verbazen. Als we maar eens geluk hebben.’

Uit: VI 17, 23 april 1996
Foto's: Robert Collette