Playboy tussen mijnwerkers

Door Geert-Jan Jakobs

Jamaïque Vandamme geeft kleur aan Roda JC

Belgen bescheiden en een tikje kleurloos? Het zal best, maar de stereotypering is niet van toepassing op Jamaïque Vandamme. De 21-jarige aanvaller scoorde in eigen land al met zijn uiterlijk, bij zijn nieuwe club Roda JC wil hij ook voetballend de aandacht gaan trekken. Vijf redenen waarom Vandamme beslist geen grijze muis is.

Zijn imago
Als een van de laatste voetballers wandelt Jamaïque Vandamme de Roda JC-kleedkamer uit. De ochtendtraining zit erop, aansluitend kan hij desgewenst de catwalk betreden. Een mouwloos hemd, polsbandjes om zijn beide onderarmen en een dikke, witte haarband die zijn korte dreadlocks in model houdt. Vroeger liepen hier spelers rond met verwilderde tronies zoals Gène Hanssen, Huub Smeets en Graham Arnold, maar toen waren voetballers nog geen popsterren. Nu wel. Kijk maar naar Vandamme, het Belgische equivalent van Cristiano Ronaldo.
Tot nu toe baarde de jonge Belg niet alleen opzien met zijn voetbalkunsten, maar meer nog met zijn uiterlijk. Vorig jaar werd hij uitgeroepen tot Gouden Stud, de meest begeerlijke voetballer van België. Reden voor weekblad Humo de omslag op te sieren met een foto van Vandamme, voor de gelegenheid slechts gekleed in een over zijn geslachtsdeel gehesen sok. De nieuweling van Roda JC schiet in de lach als we hem vragen naar de actie die hem in eigen land wereldberoemd maakte. “Ik hou niet van saai gedoe. Je leeft maar één keer, in die tijd moet je zoveel mogelijk leuke momenten zien mee te maken. Daarom heb ik die fotoshoot gedaan. Gewoon voor de fun.”

“De pose met die sok was een traditie. Vóór mij waren meer voetballers al op die manier vastgelegd. Al die keren ontstond er nooit zoveel ophef over als bij mij, vreemd genoeg. Misschien had het te ermee te maken dat mijn foto op de cover stond. Daar hadden ze mij vooraf niets van verteld. Toen ik die Humo zag schrok ik wel even. Maar al met al heb ik overwegend positieve reacties gehad. Ook van de mensen bij Roda JC. Tijdens de eerste kennismaking van de selectie werden alle spelers gepresenteerd met een foto. Voor iedereen hadden ze natuurlijk een mooie actieplaat uitgekozen. Drie keer raden waarmee ze bij mij kwamen aanzetten…. Mocht ik mijn nieuwe teamgenoten direct gaan uitleggen wat er aan de hand was. Ze konden er allemaal om lachen. En ik het zo wéér doen. Als er in Nederland ook zo’n soort verkiezing komt ben ik van de partij, haha. Ik ben altijd wel in voor iets geks.

Juist door die opvatting onderscheidt hij zich veel van zijn landgenoten. De flamboyante Vandamme voldoet absoluut niet aan het beeld van de ingetogen zuiderbuur. “Om de een of andere reden zijn Belgen meestal voorzichtig. Ik denk dat het voorkomt uit de opvoeding, ouders willen hun kinderen vooral beschermen. Als je het voetbal bij ons ziet, zijn het elke keer buitenlanders die gek doen. De Belgen zijn vooral serieus. In Nederland leven veel verschillende culturen samen. Mensen zijn wat gewend, kijken niet zo snel op van iets of iemand. In België denken ze nogal gauw dat je arrogant bent als je afwijkt van de norm. Ik ben wel eens geweigerd bij de bar vanwege mijn haarstijl.”
Vandamme beseft dat hij het risico loopt dat mensen hem eerder beoordelen op zijn voorkomen dan op zijn voetbalkwaliteiten. “Het kan ook in mijn voordeel werken. Dat ze me onderschatten, denken dat ik vast niet kan voetballen. Dat biedt mij ideale uitgangspositie om mensen te verrassen.”

Zijn afkomst
De nieuw aanwinst van Roda JC komt niet voort uit een standaardgezin. Vandamme is voor een kwart Congolees, zijn grootmoeder van vaders kant is afkomstig uit de voormalige Belgische kolonie. Pa Maurice was in het verleden een verdienstelijk karateka. “Hij heeft ooit nog een bronzen medaille gewonnen voor België op het EK”, weet het voetbaltalent. Vandamme senior combineerde de vechtsport met een baan als militair. Nog altijd is de vader van de Roda JC-aanvaller achtief in het Belgisch leger. “Mijn pa werkt bij de zeemacht, hij is duiker op de mijnen. Een gevaarlijk beroep. Maar voor hem is het de gewoonste zaak in de wereld geworden, zoals voetbal voor mij. Hij moet ook soms op missie naar crisisgebieden. Zo was mijn pa jaren geleden is Kosovo. Nu hebben ze hem gevraagd naar Afghanistan te gaan, maar hij is tegenwoordig in de positie om te weigeren en dat heeft hij ook gedaan. Gelukkig. Al houd ik er rekening mee dat hij straks alsnog die kant op gaat.”
Uiterlijk blijkt een voorname rol te spelen in het gezienVandamme. Magia, de zus van Jamaïque, werkt als model. Voer en uitklapposter van mening mannenblad sierde zij al met haar appetijtelijke verschijning. Moeder Esmeralda drijft haar eigen kapsalon aan huis in Oostende.

Zijn naam
Tijdens wedstrijden draagt Vandamme de naam Jamaïque achter op zijn shirt. Trots als hij is op de bijzondere naam die zijn vader en moeder voor hem uitzochten. “Ik was de eerste Jamaïque in België”, zegt hij fier. “De naam was zó apart dat mijn ouders hem niet eens in mijn paspoort mochten zetten. Blijkbaar zijn daar regels voor, ter bescherming van het kind. Dat je op het schoolplein niet wordt uitgelachen, en zo. En dus werd Jamai in eerste instantie mijn officiële naam. Toen ik een paar jaar geleden meerderjarig werd, heb ik meteen geregeld dat er Jamaïque in mijn paspoort kwam te staan. Dat was nog niet zo eenvoudig. Mijn ouders en mijn zus moesten eerst hun goedkeuring geven, en ik moest ook nog betalen. Om mijn eigen naam te krijgen! Belachelijk: België blijft een papierenland.”
Voorzover weet de snelle aanvaller weet heeft de voornaam Jamaïque geen dieperliggende betekenis. “Mijn ouders vonden het gewoon mooi klinken. Het grappigste is dat ik nu steeds vaker naamgenoten geboren zie worden. Zo ken ik een supporter van mijn vorige club Roeselare die zijn zoontje naar mij heeft vernoemd. Dat is een heel speciaal compliment.”

Zijn studie
Vandamme gebruikt niet alleen graag zijn voeten, maar ook zijn hersens. Naast zijn profloopbaan volgt hij een studie toegepaste psychologie. Officieel aan de Hogeschool in Oostende, maar gezien zijn transfer naar Roda is de spits druk doende te regelen dat hij zijn vakken in zijn eigen tijd en afstand kan voldoen. Onlangs rondde hij het eerste jaar van de driejarige opleiding af. “Ik wil heel graag mijn studie afmaken. Sowieso kan een voetbalcarrière van het ene op het andere moment afgelopen zijn, maar daarbij vind ik psychologie ook zeer boeiend. Mensen leren begrijpen, leren doorgronden: dat spreekt me aan. Ik denk dat iedere speler er goed aan doet het voetbal soms van zich af te zetten. Want als je te veel met het spelletje bezig bent, word je overspannen.”

Door zijn drukke nevenactiviteiten staat de meter van de Belg nu wel behoorlijk in het rood. Uit recent bloedonderzoek kwam oververmoeidheid naar voren. Afgelopen zomer heb ik een paar weken vrij genomen om te leren voor mijn examens. Maar dat plan viel in het water doordat ik werd opgeroepen voor een trip met Jong België. Nadat ik daarvan was teruggekeerd, heb ik drie weken letterlijk dag en nacht gestudeerd, daar heb ik een flinke tik van gekregen. Tijdens de voorbereiding zat ik al helemaal kapot. Ook nu ben ik nog moe, maar als ik speel en Roda JC wint geeft me dat kracht.”
Hij voorziet een steeds voornamere rol voor psychologie in het profvoetbal. “Nu is er nog veel kritiek op de mentale begeleiding en zo, maar dat gebeurt per definitie bij de introductie van iets nieuws. Langzaam zullen de tegenstromen wegebben. In België heeft Anderlecht tegenwoordig een psycholoog in de technische staf, en ook SV Roeselare gaat daarmee beginnen. In de toekomst zal mentale begeleiding zelfs noodzakelijk worden. In het voetbal worden belangen steeds groter, de druk hoger. Spelers hebben gewoon behoefte aan mensen bij wie ze tot rust kunnen komen en hun hart kunnen luchten.”

Zijn spel
Goed, voetbal dan. Vandamme is méér dan alleen een glimmend uiterlijk en een opvallende persoonlijkheid. Vraag dat maar eens aan zijn voormalige trainer Dennis van Wijk. De Nederlander had de rappe allrounder onder zijn hoede in Roeselare.
Jamaïque heeft alles in zich om ver te komen”, zegt de huidige Willem II-coach. “Fysiek, mentaal en voetballend zit het goed met hem. Om de top te halen moet je kunnen vechten, dat heb ik hem proberen bij te brengen. In de jeugd van Club Brugge en Anderlecht was Jamaïque enorm in de watten gelegd. Bij ons belandde hij plotseling in een boerenploegje, waarin hij de mouwen moest opstropen. Dat heeft hij echt fantastisch opgepikt. In twee jaar tijd heb ik Vandamme zien groeien van jeugdspeler tot bepalende man.”
Bij Roeselare fungeerde de rechtsbenige Vandamme aanvankelijk als verdedigende middenvelder. Later werd hij rechtshalf en centrumspits. Zelf speelt hij het liefst op een van de voorhoedeflanken. Roda JC-trainer Huub Stevens is blij met zijn veelzijdige nieuweling. “Met Jamaïque kunnen we heel veel kanten op”, beaamt de Limburgse coach. “Hij is snel, kan een actie maken en beschikt over een goede voorzet. Met zijn spel brengt hij creativiteit in het team. Als Jamaïque zijn positieve ontwikkeling dit seizoen doorzet, ben ik tevreden. Op zijn leeftijd heb je te maken met pieken en dalen, hij moet nog lergen omgaan met enorme tegenslagen.”

Stevens ziet het drukke leven van zijn flamboyante flankspeler niet per definitie als een probleem. “We waren vooraf op de hoogte van de nevenactiviteiten van Jamaïque. Zolang hij beseft dat zijn profcarrière vooropstaat, is er niets aan de hand. Die jongen wil slagen als voetballer, daar twijfel ik niet aan. Als blijkt dat de randzaken hem te veel energie gaan kosten, moeten we samen maar eens over de situatie gaan praten.”

Vandamme is nog zo’n voetballer die het publiek tracht te vermaken met zijn spel. Voetbal is voor hem een plezier. “Als speler moet je in de eerste plaats werken voor je ploeg, maar als het kan en ik voel me goed, dan probeer ik de mensen ook wat te bieden”, zegt Vandamme. “Ik haal vertrouwen uit mijn acties. Als ik mijn dag heb doe ik dingen waar ik zelf versteld van sta. Vorig seizoen dolde ik Chris van der Weerden van Germinal Beerschot met een hele mooie beweging. Ik wipte de bal over zijn hoofd en leverde daarna een goede voorzet af. Van zo’n moment kan ik genieten.”
“Bij Roda JC krijg ik het vertrouwen om acties te maken. Als ik in België een geslaagde actie maakte, zei niemand iets. Maar als ik de bal verloor, hoorde ik iedereen klagen: “Speel toch af!” Als ik nú bij Roda de bal verlies, moedigen teamgenoten me aan: “Maakt niet uit, volgende keer beter”. Hier in Nederland worden jonge spelers ook voor vol aangezien. Belgische clubs halen liever een dure buitenlander dan dat ze een jonge gast een kans geven. Vind je het gek dat we de laatste jaren slecht presteren op internationaal gebied? Op zeker moment bestond de Eerste Klasse voor meer dan vijftig procent uit buitenlanders. Bij Beveren speelde elf Ivorianen! Ik heb niet tegen die jongens, maar hoe denk je dat een jeugdspeler van die club zich moet voelen?”

De overstap naar Nederland kwam voor Vandamme op het juiste moment. Bij Roda JC wil hij aantonen dat hij zich ook op een hoger niveau kan onderscheiden. Voor inspiratie vergaapt hij zich aan zijn idolen Ronaldinho, Thierry Henry en, vanzelfsprekend, Cristiano Ronaldo. “Allemaal voetballers die iets met een bal kunnen. Ik kan niet genieten van spelers zoals Frank Lampard en Steven Gerrard. Ik hou van acties, bewegingen. Jongens met durf in hun spel. Voetballers met lef komen het verst, gewone voetballers vallen niet op.”

Uit:VI 39, 27 september 2006
Foto's: Rodaworld